รับชมได้พร้อมกันวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2569 เวลา 8.00 น. ช่อง CNN (778)
กลิ่นควันจากสงครามอิรัก-อิหร่านเมื่อทศวรรษ 1980 ยังคงลอยอ้อยอิ่งอยู่ในความทรงจำของผู้คนในกรุงเตหะราน ราวกับรอยแผลเป็นที่ไม่มีวันจางหาย ในช่วงเวลาที่อาวุธเคมีถาโถมเข้าใส่แนวรบ ท่ามกลางความโดดเดี่ยวทางการทูตและแรงกดดันจากทั่วสารทิศ ความคิดหนึ่งได้ก่อตัวขึ้นอย่างเงียบเชียบในห้องประชุมของผู้นำอิหร่าน ความคิดที่เปลี่ยนโครงการพลังงานพลเรือนซึ่งเคยถูกปฏิเสธหลังการปฏิวัติ ให้กลายเป็นปมขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยืดเยื้อยาวนานกว่าเจ็ดทศวรรษ
ในสารคดีพิเศษความยาว 60 นาทีเรื่อง Iran and the Bomb: A Fareed Zakaria Special ฟารีด ซากาเรีย (Fareed Zakaria) พาผู้ชมย้อนกลับไปสำรวจรากเหง้าของปริศนาที่ค้างคาใจทำเนียบขาวและประชาคมโลกมาหลายยุคสมัย ผ่านคำถามตั้งต้นที่เรียบง่ายทว่าแหลมคมยิ่งกว่าการนับจำนวนเครื่องหมุนเหวี่ยงเสริมสมรรถนะยูเรเนียม ว่าเหตุใดอิหร่านจึงยังคงเดินหน้าโครงการนิวเคลียร์อย่างไม่ลดละ แม้ต้องเผชิญมาตรการคว่ำบาตร แรงกดดันทางการทูต และคำขู่ทางทหารมานานหลายสิบปี
ซากาเรียจะพาทุกคนออกเดินทางย้อนกลับไปไกลถึงยุคสมัยของพระเจ้าชาห์แห่งอิหร่าน ช่วงเวลาที่โครงการพลังงานนิวเคลียร์ถือกำเนิดขึ้นภายใต้การสนับสนุนของสหรัฐอเมริกา ในฐานะสัญลักษณ์แห่งความทันสมัยและความสัมพันธ์อันแนบแน่นกับโลกตะวันตก ก่อนที่กระแสคลื่นแห่งการปฏิวัติอิสลามปี 1979 จะพลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์ไปอย่างสิ้นเชิง รัฐบาลของอยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี (Ayatollah Ruhollah Khomeini) สั่งยุติโครงการดังกล่าวลงเกือบทั้งหมด ด้วยสายตาที่มองว่าเทคโนโลยีนี้คือร่องรอยของอิทธิพลตะวันตกที่ต้องสลัดทิ้ง
ทว่าประวัติศาสตร์มักเขียนบทใหม่ด้วยความกลัวและความอยู่รอด เมื่อสงครามระหว่างอิหร่านกับอิรักภายใต้การนำของซัดดัม ฮุสเซน (Saddam Hussein) ปะทุขึ้น การถูกโจมตีด้วยอาวุธเคมีและการถูกปล่อยให้เผชิญชะตากรรมเพียงลำพังบนเวทีโลก ได้บีบให้ผู้นำอิหร่านต้องทบทวนสมการความมั่นคงของชาติใหม่ทั้งหมด โครงการนิวเคลียร์จึงฟื้นคืนชีพขึ้นมาอีกครั้งในเงามืด ผ่านเครือข่ายใต้ดินที่เชื่อมโยงไปถึง อับดุล กาดีร์ ข่าน (A.Q. Khan) นักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ชาวปากีสถาน และเครือข่ายค้าเทคโนโลยีเถื่อนระดับโลก จนกระทั่งการเปิดเผยข้อมูลเรื่องโรงงานนิวเคลียร์ลับในปี 2002 ได้จุดชนวนให้ประเด็นนี้กลายเป็นวิกฤตการณ์ระดับนานาชาติอย่างไม่อาจหวนกลับ
กระทั่งจุดเปลี่ยนสำคัญในปี 2015 เมื่อการเจรจาอันเข้มข้นนำไปสู่ข้อตกลงนิวเคลียร์ครั้งประวัติศาสตร์ หรือแผนปฏิบัติการเบ็ดเสร็จร่วม (JCPOA) ซึ่งวางกรอบจำกัดกิจกรรมนิวเคลียร์ของอิหร่านอย่างเข้มงวดควบคู่กับระบบตรวจสอบที่ละเอียดถี่ถ้วน เพื่อแลกกับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ
ก่อนที่แรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่จะเกิดขึ้นอีกครั้ง เมื่อสหรัฐอเมริกาในยุครัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ตัดสินใจถอนตัวออกจากข้อตกลง ส่งผลให้อิหร่านหันกลับมาขยายขีดความสามารถทางนิวเคลียร์ของตนอีกครั้ง ท่ามกลางวังวนของความอัปยศอดสู ความภาคภูมิใจในชาติ และความหวาดระแวงที่ฝังรากลึกในความสัมพันธ์ระหว่างวอชิงตันกับเตหะราน
ท่ามกลางบรรยากาศการเผชิญหน้าระลอกใหม่ในปัจจุบัน สารคดีชิ้นนี้ตั้งคำถามสำคัญเกี่ยวข้องกับนโยบายต่างประเทศ เช่น การใช้กำลังทางทหารจะสามารถหยุดยั้งอิหร่านจากการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ได้จริงหรือ หรือท้ายที่สุดแล้วการจำกัดโครงการนี้จำเป็นต้องอาศัยการทูต และข้อตกลงฉบับใหม่จะต้องแลกมาด้วยอะไรบ้าง และวงจรแห่งการเผชิญหน้าด้วยอำนาจของอาวุธทำลายล้างจะยังมีทางออกหลงเหลืออยู่จริงหรือไม่
รับชมเรื่องราวแบบเจาะลึกไปพร้อมกัน ในวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2569 เวลา 8.00 น. ช่อง CNN (778)
CNN
Be the first to know with our latest news! :
Website : www.truevisions.co.th
Facebook : Truevisions
Twitter : @TrueVisions
Line : @Truevisions
Youtube official : Truevisionsofficial
Instagram : TrueVisions Now