ทำไม "เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้" กลายเป็นซีรีส์มาเฟียระดับตำนานของฮ่องกง?

หากลองถามคนรุ่นใหญ่หรือคอซีรีส์จีน ยุค 80s ถึงภาพจำของภาพยนตร์หรือซีรีส์ฮ่องกง เชื่อว่าฉากชายหนุ่มในชุดสูทพร้อมผ้าพันคอสีขาวเดินกางร่มเคียงข้างหญิงสาวท่ามกลางหิมะตก หรือฉากชายหนุ่มที่วิ่งกระหืดกระหอบเข้าไปในโบสถ์เพื่อดูคนรักเก่าเข้าพิธีแต่งงานกับคนอื่น คงเป็นภาพที่ฉายชัดขึ้นมาในหัวทันที

ฉากเหล่านี้มาจาก เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้  ซีรีส์มาเฟียสุดคลาสสิกที่ออกอากาศครั้งแรกในปี 1980 โดยสถานีโทรทัศน์ TVB  ฮ่องกง จนได้รับการเปรียบเปรยว่าเป็น "The Godfather เวอร์ชันตะวันออก" และกลายเป็นปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมที่ครองใจผู้ชมข้ามยุคสมัย แล้วอะไรคือปัจจัยที่ทำให้ซีรีส์เรื่องนี้กลายเป็นตำนานที่ไม่เคยลืม

1. การจับคู่ระดับปรากฏการณ์ของ โจวเหวินฟะ และ เจ้าหย่าจือ

หนึ่งในหัวใจสำคัญที่ดันให้ เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้ ประสบความสำเร็จ คือเคมีที่ลงตัวอย่างสมบูรณ์แบบระหว่าง โจวเหวินฟะ ในบท "สวี่เหวินเฉียง" และ จ้าวหย่าจือ ในบท "ฟ่งชิงชิง" สวี่เหวินเฉียง ไม่ใช่แค่มาเฟียโหด แต่เป็นอดีตนักศึกษาปักกิ่งผู้เคยติดคุกเพราะเคลื่อนไหวทางการเมือง ก่อนจะผันตัวเข้าสู่วงการการเมืองและโลกมืดด้วยความสิ้นหวัง ส่วน ฟ่งชิงชิง คือลูกสาวเจ้าพ่อผู้บริสุทธิ์และสง่างาม ความรักระหว่างทั้งคู่เต็มไปด้วยอุปสรรค ความจงรักภักดี และความแค้น จนสร้างภาพจำและเคมีที่ผู้คนยังคงพูดถึงแม้เวลาจะผ่านไปกว่า 40 ปี  

2. พล็อตเรื่องเชือดเฉือน และ จิตวิญญาณความรักชาติที่ซ่อนอยู่

แม้องค์ประกอบหลักจะเป็นซีรีส์แนวแก๊งสเตอร์ มาเฟียชิงอำนาจ แต่ตัวเรื่องกลับแฝงประเด็นจิตวิญญาณการรักชาติ ไว้อย่างแนบเนียนและทรงพลัง แม้สวี่เหวินเฉียงจะพยายามใช้ชีวิตเพื่อตัวเองในโลกมืด แต่เมื่อพบว่าเจ้านายของตนแอบร่วมมือกับสายลับญี่ปุ่นเพื่อแทรกซึมเซี่ยงไฮ้ สปิริตความรักชาติตามจิตวิญญาณขบวนการ 4 พฤษภาคม ก็ตื่นขึ้นอีกครั้ง

เขาเลือกทรยศเจ้านายและสังหารสายลับญี่ปุ่น จนต้องถูกตามล่าและหนีตายออกจากเซี่ยงไฮ้ จุดเปลี่ยนของเรื่องตรงนี้ไม่ได้ดูเหมือนการยัดเยียดบทโฆษณาชวนเชื่อหรือการปลุกใจรักชาติแบบยัดเยียด แต่กลับทำให้ตัวละครมีความเป็นมนุษย์และแตะหัวใจคนดูได้อย่างลึกซึ้ง

3. ถูกจังหวะเวลา  ปรากฏการณ์ถนนโล่งยุคเปิดประเทศ

เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้ เข้าฉายในช่วงยุค 80s ซึ่งเป็นช่วงที่จีนแผ่นดินใหญ่กำลังเริ่มเปิดประเทศพอดี หลังจากที่ความบันเทิงในประเทศเคยถูกจำกัดอย่างหนักในยุคปฏิวัติวัฒนธรรม เมื่อซีรีส์เรื่องนี้ รวมถึง มังกรหยก 1983  เข้าฉายทางทีวี มันจึงกลายเป็นศูนย์รวมความบันเทิงของคนทั้งชาติ ถึงขั้นที่ว่าในยามที่ซีรีส์ออกอากาศ ถนนหนทางตามเมืองใหญ่ในจีนและไทยต่างพากันเงียบเหงา เพราะผู้คนพร้อมใจกันลงนอนเฝ้าหน้าจอโทรทัศน์ที่บ้าน

4. เพลงประกอบอมตะตลอดกาล

พูดถึงซีรีส์เรื่องนี้ จะมองข้าม เพลงธีม "เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้" ที่ขับร้องโดย ฟรานซิส ยิป  ไปไม่ได้เลย เพลงนี้กลายเป็นหนึ่งในบทเพลงภาษาจีนกวางตุ้ง ที่โด่งดังและทรงอิทธิพลที่สุดในประวัติศาสตร์ดนตรีจีน ไม่ว่าจะถูกนำมาร้องใหม่กี่ครั้ง  หรือเปิดขึ้นในสถานที่ใด ทำนองเริ่มต้นของเพลงนี้ก็สามารถสะกิดความทรงจำของผู้คนได้ในทันที